0012 345 6789
office@insightfx.com
64184 Graham Place

 

 

 

SİRKÜLER

NO: 2021 / 49                                                                                                                                                                                                                                      10.06.2021

 

 

KONU: İşletme Kayıtlarının Düzeltilmesi.

İktisadi Kıymetlerin Yeniden Değerlendirilmesi.

Karşılıksız Çek-Senetler ve Kredi ve Kredi Kartları Borçlarına İlişkin Değişiklikler.

 

Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına ilişkin 7326 sayılı kanun 09.06.2021 tarihli ve 31506 sayılı Resmi Gazete’de yayınlandı.

 

İŞLETME KAYITLARININ DÜZELTİLMESİ 

İşletmede mevcut olduğu hâlde kayıtlarda yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlar hakkında aşağıdaki hükümler uygulanır:

  1.  Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri (adi, kollektif ve adi komandit şirketler dâhil), işletmelerinde mevcut olduğu hâlde kayıtlarında yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşları kendilerince veya bağlı oldukları meslek kuruluşunca tespit edilecek rayiç bedel ile 31/8/2021 tarihine kadar (bu tarih dâhil) bir envanter listesi ile vergi dairelerine bildirmek suretiyle defterlerine kaydedebilirler. Bildirime dâhil edilen kıymetler için amortisman ayrılmaz.
  2. Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, bu madde uyarınca aktiflerine kaydettikleri emtia için ayrı, makine, teçhizat ve demirbaşlar için ayrı olmak üzere özel karşılık hesabı açarlar. Emtia için ayrılan karşılık, ortaklara dağıtılması veya işletmenin tasfiye edilmesi hâlinde sermayenin unsuru sayılır ve vergilendirilmez. Makine, teçhizat ve demirbaşlar envantere kaydedilir ve ayrılan karşılık birikmiş amortisman addolunur. İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ise söz konusu emtiayı defterlerinin gider kısmına satın alınan mal olarak kaydederler.
  3. Bu madde uyarınca beyan edilen; makine, teçhizat, demirbaş ve emtiaların bedeli üzerinden tabi olduğu oranların yarısı esas alınarak katma değer vergisi hesaplanır ve ayrı bir beyanname ile sorumlu sıfatıyla beyan edilerek, beyanname verme süresi içinde ödenir. Makine, teçhizat ve demirbaşlar üzerinden ödenen bu vergi, hesaplanan katma değer vergisinden indirilemez. Emtia üzerinden ödenen vergi genel esaslara göre indirilir. Bu emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlar için 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu uyarınca alış belgesi aranmayacak. 
  4. Bu madde kapsamında bildirilen kıymetlerin satılması hâlinde satış bedeli, bunların deftere kaydedilen değerinden düşük olamaz.
  5. Mükellefler işletmelerinde bulunduğu halde kayıtlarında yer almayan basılı kitap ve süreli yayınları, kendilerince veya bağlı oldukları meslek kuruluşunca tespit edilecek rayiç bedel üzerinden %4 oranında katma değer vergisi hesaplamak ve 31.08.2021 tarihine kadar ayrı bir beyanname ile sorumlu sıfatıyla beyan ederek ödemek suretiyle defterlerine kaydedebilirler. Ödenen bu vergi hesaplanan katma değer vergisinden indirilebilir, ancak iadeye konu edilemez. Bu emtia için 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu uyarınca alış belgesi aranmayacak.
  6. Özel tüketim vergisi konusuna giren malları bu madde kapsamında beyan eden ve alış belgelerini ibraz edemeyen mükelleflerin, bu malların beyan tarihindeki miktarı ve emsal bedeli üzerinden geçerli olan özel tüketim vergisini, belirtilen beyanname verme süresi içinde ayrı bir beyanname ile beyan ederek aynı süre içinde ödemeleri hâlinde bu mallar bakımından 4760 sayılı Kanun uyarınca alış belgesi aranmayacak. Bu şekilde beyan edilerek ödenen özel tüketim vergisi için vergi cezası kesilmez. Bu fıkra hükmünün uygulanmasına ilişkin olarak geçmişe yönelik vergi cezası uygulanmaz.

 

Kayıtlarda yer aldığı hâlde işletmede bulunmayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlar hakkında aşağıdaki hükümler uygulanır:

 

Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri (adi, kollektif ve adi komandit şirketler dâhil), kayıtlarında yer aldığı hâlde işletmelerinde mevcut olmayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlarını, 31/8/2021 tarihine kadar (bu tarih dâhil), emtialar bakımından aynı nev’iden emtialar ilişkin cari yıl kayıtlarına göre tespit edilen gayrisafi kâr oranını, makine, teçhizat ve demirbaşlar bakımından kendilerince veya bağlı oldukları meslek kuruluşunca tespit edilecek rayiç bedellerini dikkate alarak fatura düzenlemek ve her türlü vergisel yükümlülüklerini yerine getirmek suretiyle kayıt ve beyanlarına intikal ettirebilirler.

 

Gayrisafi kâr oranının cari yıl kayıtlarına göre tespit edilemediği hallerde, mükellefin bağlı olduğu meslek odalarının belirleyeceği oranlar esas alınır. Bu hükme göre ödenmesi gereken katma değer vergisi, ilk taksiti beyanname verme süresi içinde, izleyen taksitler beyanname verme süresini takip eden ikinci ve dördüncü ayda olmak üzere üç eşit taksitte ödenir.

 

Bu fıkra hükmünün uygulanmasına ilişkin olarak geçmişe yönelik vergi cezası ve gecikme faizi uygulanmaz.

 

Emtia, Makine ve Teçhizat, demirbaş Düzeltmesi Ödenecek Vergi:

  • %18 oranına tabi Emtiya, Makine, Teçhizat ve Demirbaşlar için %9 KDV
  • %8 oranına tabi Emtiya, Makine, Teçhizat ve Demirbaşlar için %4 KDV
  • %1 oranına tabi Emtiya, Makine, Teçhizat ve Demirbaşlar için %0,5 KDV oranında uygulanır.

 

Emtiya Muhasebe Kaydı:

-----------------------/---/-----------------------------------

153 Ticari Mallar

191 İndirilecek KDV

                                 525 Kayda Alınan Emtia Öz.Karşılığı

                                 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar

-----------------------/---/-----------------------------------

 

 

Makine, Teçhizat ve Demirbaş Muhasebe kaydı:

-----------------------/---/-----------------------------------

255 Demirbaşlar

689 Diğer Olağandışı Gid.ve Zararlar

                                 526 Kayda Alınan Makine,Teçhizat,Demirbaş Öz.Karşılığı

                                 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar

-----------------------/---/-----------------------------------

Yılsonunda;

526 Kayda Alınan Makine,Teçhizat,Demirbaş Öz.Karşılığı

                                 257 Birikmiş Amortismanlar

-----------------------/---/-----------------------------------

 

 

Mevcutta olmayanların Muhasebe Kaydı:

-----------------------/---/-----------------------------------

689 Diğer Olağan Dışı Gider ve zararlar (KKEG)

                                  600 Yurtiçi Satışlar

                                  391 Hesaplanan KDV

-----------------------/---/-----------------------------------

 

Emtia, Makine ve Teçhizat, demirbaş Düzeltmesi özetle:

  • İşletmede mevcut olduğu halde işletmenin muhasebe kayıtlarında yer olmayan emtia, makine ve teçhizat, demirbaşların işletme kayıtlarına alınmasına izin verilmektedir.
  • Aktiflerine kaydedilmeyen emtia için ayrı, makine, teçhizat ve demirbaşlar için ayrı olmak üzere özel karşılık hesabı açılacaktır.
  • Emtia için ayrılan karşılık, ortaklara dağıtılması veya işletmenin tasfiye edilmesi halinde sermayenin unsuru sayılır ve vergilendirilmez. Makine, teçhizat ve demirbaşlar envantere kaydedilir ve ayrılan karşılık birikmiş amortisman olarak addolunur.
  • Yasa kapsamında, kayıtların fiil duruma uygun hale getirilmesi, emtia, makina, teçhizat ve demirbaşların “stok affı” kapsamında kayıtlara alınabilmesi için KDV ödenmesi gerekmektedir. KDV2 ile beyan edilir.
  • Beyan edilen emtiaya ait hesaplanarak ödenen KDV indirim konusu yapabilecek, makine, teçhizat ve demirbaşlar için hesaplanarak ödenen KDV indirim konusu yapılamayacaktır.
  • Aktife alınan bu unsurlar ödendiği yılın gelir veya kurumlar matrahlarının belirlenmesinde gider olarak dikkate alınmayacaktır.
  • Kayıtlarda yer aldığı halde işletmelerde mevcut olmayan emtianın fatura düzenlenmek ve her türlü vergisel yükümlüklerini yerine getirilmek suretiyle kayıt ve beyannamelere intikal ettirilmesi ve böylece kayıtların fiil duruma uygun hale getirilmesine de imkan sağlanmıyor.
  • ÖTV’li mallarda emsal bedeli üzerinden ÖTV si beyan edilip ödenmelidir.
  • Emtiaları kayıtlara alış kapsama giren varlıkların rayiç bedel üzerinden kayıtlara alınmalıdır.

 

KAYITLARDA YER ALDIĞI HÂLDE İŞLETMEDE BULUNMAYAN KASA MEVCUDU VE ORTAKLARDAN ALACAKLAR:

 

Kayıtlarda yer aldığı hâlde işletmede bulunmayan kasa mevcudu ve ortaklardan alacaklar ile bunlarla ilgili diğer işlemler hakkında aşağıdaki hükümler uygulanır:

 

Bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükellefleri, 31/12/2020 tarihi itibarıyla düzenledikleri bilançolarında görülmekle birlikte işletmelerinde bulunmayan kasa mevcutları ve işletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarları ile bunlarla ilgili diğer hesaplarda yer alan işlemlerini 31/8/2021 tarihine kadar (bu tarih dâhil) vergi dairelerine beyan etmek suretiyle kayıtlarını düzeltebilirler.

 

Bu madde kapsamında beyan edilen tutarlar üzerinden %3 oranında hesaplanan vergi, beyanname verme süresi içinde ödenir.

 

Bu fıkra kapsamında ödenen vergiler, gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilmez; beyan edilen tutarlar ve ödenen vergiler, kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak kabul edilmez. Bu fıkra uyarınca beyan edilen tutarlar nedeniyle ilave bir tarhiyat yapılmaz. Bu fıkra kapsamında beyanda bulunan kurumlar vergisi mükelleflerinin bu beyanları nedeniyle 2021 yılı geçici vergi beyannamelerinde düzeltme gerektiği takdirde, düzeltme işlemleri bu fıkrada öngörülen beyanname verme süresi içinde yapılır ve düzeltme işlemleri nedeniyle herhangi bir ceza veya faiz aranmaz.

 

Hazine ve Maliye Bakanlığı, bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak yılı içerisinde ödenmesi gereken vergilerin ödeme sürelerinde değişiklik yapmaya, 213 sayılı Kanun hükümlerine göre bildirimde bulunma zorunluluğu getirmeye ve uygulamaya ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

 

İKTİSADİ KIYMETLERİN YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KARŞILIKSIZ ÇEK VE PROTESTOLU SENETLER İLE KREDİ VE KREDİ KARTLARI BORÇLARINA İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER:

 

İşletmelerin Aktiflerine Kayıtlı Taşınmazlar İle Amortismana Tabi İktisadi Kıymetlerin Yeniden Değerlendirilmesi ve Karşılıksız Çek Ve Protestolu Senetler İle Kredi Ve Kredi Kartları Borçlarına İlişkin Kayıtların Dikkate Alınmamasına yönelik aşağıdaki değişiklikler yapıldı.

 

  1. İşletmelerin Aktiflerine Kayıtlı Taşınmazlar İle Amortismana Tabi İktisadi Kıymetlerin Yeniden Değerlendirilmesi:

 

213 sayılı Vergi Usul Kanununun geçici 31 inci maddesine 6. fıkra eklenerek ,

 

Tam mükellefiyete tabi ve bilanço esasına göre defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri (maddede sayılan istisna mükellefler hariç) 09.06.2021 tarih itibarıyla aktiflerine kayıtlı bulunan taşınmazlar ile amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerini (sat-kirala-geri al işlemine veya kira sertifikası ihracına konu edilen taşınmaz ve iktisadi kıymetler hariç) 31/12/2021 tarihine kadar yukarıda yer alan kapsam, şart ve hükümlere uymak koşuluyla yeniden değerleyebilirler.

 

Yeniden değerleme oranının belirlenmesine ilişkin hesaplamada; maddenin yürürlüğe girdiği tarihten bir önceki aya ilişkin Yİ-ÜFE değeri yerine, 09.06.2021 tarihten bir önceki aya ilişkin (Mayıs 2021) Yİ-ÜFE değeri,

 

Bu madde kapsamında daha önce yeniden değerlemeye tabi tutulan taşınmazlar için bu fıkra uyarınca yapılacak değerlemede ise, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten bir önceki aya ilişkin Yİ-ÜFE değerinin, 2018 yılı Mayıs ayına ilişkin Yİ-ÜFE değerine bölünmesi ile bulunan oran, dikkate alınır.

 

Bu fıkra kapsamında yapılan yeniden değerleme sonrası pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışı tutarı üzerinden %2 oranında hesaplanan vergi, yeniden değerleme işleminin yapıldığı tarihi izleyen ayın sonuna kadar bir beyanname ile gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir ve ilk taksiti beyanname verme süresi içinde, izleyen taksitler beyanname verme süresini takip eden ikinci ve dördüncü ayda olmak üzere üç eşit taksitte ödenir. Önceki fıkralarda taşınmazlar için öngörülen hükümler bu fıkra uygulamasında amortismana tabi diğer iktisadi kıymetler için de geçerlidir.

 

  1. Karşılıksız Çek ve Protestolu Senetler İle Kredi Ve Kredi Kartları Borçlarına İlişkin Kayıtların Dikkate Alınmaması:

 

5834 sayılı Karşılıksız Çek ve Protestolu Senetler ile Kredi ve Kredi Kartları Borçlarına İlişkin Kayıtların Dikkate Alınmaması Hakkında Kanuna eklenen geçici 3.madde ile,

 

Anapara ve/veya taksit ödeme tarihi 20/5/2021 tarihinden önce olup da; kullandığı nakdî ve gayrî nakdî kredilerinin anapara, faiz ve/veya ferilerine ilişkin ödemelerini aksatan gerçek ve tüzel kişilerin, ticari faaliyette bulunan ve bulunmayan gerçek kişilerin ve kredi müşterilerinin karşılıksız çıkan çek, protesto edilmiş senet, kredi kartı ve diğer kredi borçlarına ilişkin 5411 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi hükmü uyarınca kurulan Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi nezdinde tutulan kayıtları, söz konusu borçların ödenmesi geciken kısmının 31/12/2021 tarihine kadar tamamının ödenmesi veya yeniden yapılandırılması halinde, bu kişilerle yapılan finansal işlemlerde kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlar tarafından dikkate alınmaz.

 

Kredi kuruluşları ve finansal kuruluşların birinci fıkra hükmü uyarınca mevcut kredileri yeniden yapılandırması veya yeni kredi kullandırması, bu kuruluşlara hukuki ve cezai sorumluluk doğurmaz.

 

 

Bu Kanun Metnine Ulaşmak İçin Tıklayınız.

 

Saygılarımla.

                                                                                                                                                                 BOYLAM DENETİM DANIŞMANLIK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

 

 

 

(*) Sirkülerlerimizde yer alan açıklamalar bilgilendirme amaçlı olup, tereddütlü konularla ilgili gerekli araştırmalar yapılmadan ya da tarafımızdan veya başka bir uzmandan görüş alınmadan yapılacak işlemler sonucunda doğacak zararlardan müşavirliğimiz sorumlu olmayacaktır.